Naso lituratus - Pokolec szminkowy - Majestat bez rogu
Charakterystyka ogólna i "makijaż"
Naso lituratus, powszechnie nazywany pokolcem szminkowym lub "Lipstick Tang", to jedna z najbardziej charakterystycznych dużych ryb rafowych. Swoją nazwę zawdzięcza jaskrawopomarańczowym wargom, które wyglądają, jakby były pociągnięte szminką. Ryba ta posiada ciemnoszare lub brązowe ciało, które stanowi tło dla jaskrawej, żółtej płetwy grzbietowej i granatowej płetwy odbytowej. U nasady ogona znajdują się dwa jaskrawopomarańczowe, ostre jak brzytwa kolce (skalpele), skierowane na stałe na zewnątrz. Co ciekawe, choć należy do rodzaju *Naso* (jednorożkowate), gatunek ten **nie posiada** charakterystycznego rogu na czole, nawet w dorosłym wieku. Jest to duża ryba, osiągająca w akwariach rozmiary do 30-45 cm.
Wymagania przestrzenne: Ryba dla dużych systemów
Naso lituratus to prawdziwy "pływak długodystansowy". W naturze przemierza ogromne odległości w poszukiwaniu pokarmu, dlatego w akwarium wymaga potężnej przestrzeni. Minimalna pojemność zbiornika dla dorosłego osobnika to 800-1000 litrów, przy czym kluczowa jest długość akwarium (minimum 200 cm), aby ryba mogła się rozpędzić. Trzymanie tego gatunku w zbyt małym zbiorniku (np. popularne 300-400l) jest błędem, który prowadzi do zahamowania wzrostu, stresu i agresji ("karłowacenie"). Ryba ta uwielbia silny prąd wody i doskonałe natlenienie.
Dieta i rola roślinożercy
Pokolec szminkowy jest zdeklarowanym roślinożercą, ze szczególnym upodobaniem do alg brunatnych (w naturze często żywi się makroglonami z rodzaju *Sargassum*). W warunkach domowych jest doskonałym zjadaczem glonów, ale wymaga obfitego dokarmiania. Podstawą jego diety muszą być płaty alg Nori (suszonych wodorostów), spirulina oraz mrożonki na bazie roślinnej. Ze względu na swoje rozmiary i aktywność, Naso ma bardzo szybki metabolizm i musi jeść dużo i często. Chętnie przyjmuje również pokarmy mięsne (kryl, mysis), które pomagają mu nabrać masy, ale nie mogą one stanowić wyłącznej diety.
Usposobienie i bezpieczeństwo
Mimo swoich gabarytów i groźnych kolców na ogonie, Naso lituratus jest często określany mianem "łagodnego olbrzyma". Jest to jedna z najspokojniejszych ryb pokolcowatych, która rzadko wykazuje agresję terytorialną wobec innych gatunków. Często pływa w toni wodnej, ignorując mniejsze ryby. Jest w 100% bezpieczna dla koralowców (Reef Safe). Należy jednak zachować szczególną ostrożność podczas odłowu lub serwisu w akwarium – jego stałe kolce na ogonie są niezwykle ostre i mogą z łatwością przeciąć siatkę lub skórę opiekuna, jeśli ryba poczuje się zagrożona i zacznie "bić" ogonem.