Ukwiał wygląda jak podwodny kwiat: miękka podstawa i wieniec kolorowych czułków falujących w prądzie wody. Nic dziwnego, że wiele osób pyta, czy ukwiał to roślina. Nie – ukwiał jest zwierzęciem. Wyjaśniamy, czym jest ukwiał, jak się odżywia, dlaczego żyje z błazenkiem i czego potrzebuje w akwarium morskim.
W skrócie:
- ukwiał to zwierzę z typu parzydełkowców – krewny koralowców i meduz,
- łowi pokarm czułkami z komórkami parzydełkowymi, a część energii dostaje od glonów żyjących w jego tkankach,
- niektóre ukwiały są gospodarzami błazenków (rybki Nemo),
- w akwarium potrzebuje stabilnej wody morskiej, silnego światła i dojrzałego zbiornika.
Ukwiał – zwierzę czy roślina?
Ukwiał (rząd Actiniaria) to zwierzę należące do parzydełkowców (Cnidaria) – tej samej grupy co koralowce i meduzy. Nie ma szkieletu: jego ciało to miękki walec zakończony od dołu stopą, którą przyczepia się do skały, a od góry tarczą z otworem gębowym otoczonym czułkami. Ukwiał nie ma liści ani korzeni i nie jest rośliną, choć z wyglądu bardzo ją przypomina.
Zamieszanie bierze się stąd, że wiele ukwiałów korzysta z fotosyntezy – ale nie własnej. W ich tkankach żyją jednokomórkowe glony (zooksantelle), które w świetle produkują cukry i dzielą się nimi z gospodarzem. Dlatego ukwiały z rafy potrzebują mocnego oświetlenia, podobnie jak koralowce.
Czy ukwiał to koralowiec?
Nie, choć to bliscy krewni. Koralowce twarde budują wapienny szkielet i żyją zwykle w koloniach wielu polipów. Ukwiał jest pojedynczym, dużym polipem bez szkieletu i – w odróżnieniu od większości koralowców – potrafi się powoli przemieszczać na swojej stopie.
Czym żywi się ukwiał?
Czułki ukwiała pokrywają komórki parzydełkowe. Gdy drobne zwierzę dotknie czułka, parzydełka wstrzykują jad, a czułki przesuwają ofiarę do otworu gębowego. W naturze ukwiały łowią plankton, małe skorupiaki i rybki. Uzupełnieniem są cukry od zooksantelli.
W akwarium ukwiała dokarmia się kawałkami mięsa morskiego – krewetki, małży, ryby – albo specjalnymi pokarmami. Gdy w zbiorniku żyje błazenek, często sam przynosi pokarm do ukwiała. Pokarmy znajdziesz w kategoriach pokarmy mrożone i pokarmy dla koralowców.
Ukwiał i błazenek – jak działa ta przyjaźń?
Błazenki (rodzaj Amphiprion) żyją wśród czułków ukwiałów, a ich śluz chroni je przed poparzeniem. Ukwiał daje rybce kryjówkę przed drapieżnikami, a błazenek odgania niektórych amatorów ukwiałów, przynosi resztki pokarmu i porusza wodę wokół gospodarza. W akwarium najczęściej łączy się błazenki z ukwiałem Entacmaea quadricolor (ang. bubble tip anemone), który ma charakterystyczne, zgrubiałe końcówki czułków.
Warto wiedzieć, że błazenki świetnie żyją w akwarium także bez ukwiała. Ukwiał nie jest im niezbędny, a dla początkującego bywa trudniejszy w utrzymaniu niż sama rybka. Więcej o błazenkach przeczytasz w artykule Nemo i Dory – jakie to ryby.
Jak utrzymać ukwiała w akwarium morskim?
- Dojrzały zbiornik – ukwiała wpuszcza się do akwarium, które pracuje stabilnie od kilku miesięcy. Wahania parametrów to najczęstsza przyczyna kłopotów.
- Silne światło – ukwiały z zooksantellami potrzebują mocnego oświetlenia rafowego. Przy zbyt słabym świetle ukwiał blednie i wędruje w poszukiwaniu lepszego miejsca. Zobacz lampy LED do akwarium morskiego.
- Stabilna woda – temperatura, zasolenie, KH i pH bez skoków. Regularnie mierz parametry – przydadzą się testy i mierniki wody.
- Umiarkowany przepływ – ukwiał lubi ruch wody, ale nie silny strumień prosto w czułki.
- Zabezpieczone pompy – ukwiał potrafi przewędrować w inne miejsce i zostać wciągnięty przez pompę. Wloty pomp i przelewów warto osłonić koszykiem lub gąbką.
- Uwaga na koralowce – ukwiał parzy sąsiadów. Zostaw wokół niego wolne miejsce, żeby nie przewędrował na koralowce.
Po wpuszczeniu ukwiał zwykle szuka szczeliny w skale, w której schowa stopę. Nie przenoś go na siłę – ustawi się sam, jeśli warunki mu odpowiadają.
Ukwiały w akwarium – nie wszystkie są mile widziane
Część ukwiałów to szkodniki. Najbardziej znany jest szklany ukwiał – Aiptasia: mały, brązowawy, szybko się mnoży i parzy koralowce. Trafia do akwarium najczęściej na żywej skale lub podstawkach koralowców. Na aiptasie stosuje się preparaty punktowe albo zwierzęta, które je zjadają, np. wybrane gatunki krewetek z kategorii krewetki do akwarium morskiego.
Najczęstsze pytania
Czy ukwiał to roślina?
Nie. Ukwiał to zwierzę z grupy parzydełkowców, krewny koralowców i meduz. Wygląda jak kwiat, ale łowi pokarm czułkami z parzydełkami.
Czy ukwiał parzy człowieka?
Ukwiały z akwarium mają parzydełka, ale dla większości osób dotyk jest niegroźny lub powoduje lekkie podrażnienie. Osoby wrażliwe mogą zareagować silniej, dlatego przy pracach w akwarium dobrze jest używać rękawiczek.
Czy ukwiał się porusza?
Tak. Ukwiał przemieszcza się powoli na swojej stopie, zwykle gdy szuka lepszego światła lub przepływu. Częste wędrowanie to sygnał, że warunki w akwarium mu nie odpowiadają.
Czy błazenek potrzebuje ukwiała?
Nie. Błazenki hodowlane dobrze żyją bez ukwiała, a część z nich nigdy go nie wybiera. Ukwiał to ciekawe uzupełnienie, ale nie warunek dobrego samopoczucia rybki.
Ile żyje ukwiał?
W dobrych warunkach ukwiały są długowieczne – mogą żyć w akwarium wiele lat. Kluczowe są stabilne parametry wody, mocne światło i regularne dokarmianie.
Zobacz w sklepie: ukwiały do akwarium morskiego, ukwiał Entacmaea quadricolor, ryby morskie.