Grzybki, czyli koralowce grzybkowe (Corallimorpharia), to jedne z najwdzięczniejszych zwierząt w akwarium rafowym. Są odporne, rosną w miejscach, gdzie inne korale się męczą, i potrafią zachwycić kolorem, którego nie powstydziłby się najdroższy SPS. W tym poradniku opisujemy trzy najpopularniejsze grupy – Discosoma, Rhodactis i Ricordea – i podpowiadamy, jak je posadzić, oświetlić i karmić, żeby rosły, a nie „znikały” po tygodniu.
Zdjęcia w artykule pochodzą z naszych zbiorników w CoralHouse w Bielawie.
Czym są grzybki i czym różnią się od „prawdziwych” koralowców?
Koralowce grzybkowe należą do rzędu Corallimorpharia. Nie budują szkieletu wapiennego – to miękkie, płaskie polipy o kształcie dysku, osadzone krótką stopą na skale. Pod względem budowy bliżej im do ukwiałów niż do koralowców twardych, choć w akwarystyce traktujemy je razem z koralowcami miękkimi.
Tak jak większość koralowców, grzybki żyją w symbiozie z glonami zooxanthellae, które dostarczają im większość energii z fotosyntezy. Dlatego kluczem do ich hodowli jest odpowiednie światło, a dopiero w drugiej kolejności karmienie.
Brak szkieletu ma dwie praktyczne konsekwencje:
- grzybki nie zużywają wapnia ani magnezu, więc nie „pilnują” twardości węglanowej tak jak koralowce LPS i SPS,
- potrafią się przemieszczać – odrywają stopę i wędrują w lepsze miejsce, jeśli obecne im nie odpowiada.
Discosoma – klasyka na początek
Discosoma to grzybki o gładkiej lub lekko pofałdowanej powierzchni dysku, zwykle 2–5 cm średnicy. Występują w odcieniach czerwieni, błękitu, zieleni, fioletu i pomarańczu, często z kontrastowym wzorem kropek lub pasów (np. popularne odmiany Jawbreaker, Red, Blue).
- Trudność: niska – dobre na pierwszy koralowiec.
- Światło: słabe do umiarkowanego; najlepiej wybarwiają się w cieniu lub w dolnej części aranżacji.
- Przepływ: słaby do umiarkowanego, bez bezpośredniego strumienia z pompy cyrkulacyjnej.
- Uwaga: w dobrych warunkach rozrastają się szybko i mogą zająć sporą część skały.
Rhodactis – grzybki „włochate”
Rhodactis rozpoznasz po powierzchni pokrytej drobnymi, rozgałęzionymi lub guzkowatymi wypustkami – stąd angielska nazwa hairy mushroom. Do tej grupy zaliczane są też cenione przez kolekcjonerów bounce mushrooms o pęcherzykowatej powierzchni.
- Trudność: niska do średniej; odmiany kolekcjonerskie są bardziej wymagające.
- Światło: umiarkowane.
- Przepływ: umiarkowany, pośredni.
- Uwaga: duże osobniki Rhodactis potrafią być agresywne wobec sąsiadów – przykrywają je dyskiem i parzą. Zostaw im wolną przestrzeń.
Ricordea – perełki wśród grzybków
Ricordea ma dysk pokryty krótkimi, kulistymi wypustkami przypominającymi drobne bąbelki. To jedne z najbardziej kolorowych koralowców w akwarystyce – zwłaszcza okazy określane jako ultra, łączące kilka kontrastowych barw. W handlu spotkasz dwa gatunki, które warto odróżniać:
| Ricordea florida | Ricordea yuma | |
|---|---|---|
| Pochodzenie | Karaiby, Floryda | Indo-Pacyfik |
| Wygląd | Wypustki równomiernie na całym dysku, zwykle zielone i pomarańczowe | Wypustki często w innym kolorze na środku i na brzegu, bogatsze barwy |
| Trudność | Niska | Średnia |
| Światło | Umiarkowane | Umiarkowane do mocnego |
| Karmienie | Pomocne, nie konieczne | Zalecane regularnie |
| Cena | Niższa | Wyższa |
Ricordea rośnie wolniej niż Discosoma, ale z czasem tworzy efektowne kolonie. Dobrze wybarwiona grupa ricordei w jednym miejscu skały to jeden z najpiękniejszych widoków w akwarium rafowym.
Parametry wody dla grzybków
Grzybki są wyrozumiałe, ale stabilność wody nadal ma znaczenie. Orientacyjne wartości:
- Temperatura: 24–26°C
- Zasolenie: 33–35 ‰ (gęstość ok. 1,024–1,026)
- KH: 7–9 dKH
- Azotany (NO3): 2–15 mg/l
- Fosforany (PO4): 0,03–0,1 mg/l
Ważna rzecz, o której często się zapomina: grzybki nie lubią wody „wyjałowionej”. W zbiornikach prowadzonych na bardzo niskich azotanach i fosforanach, pod SPS, tracą kolor i kurczą się. Lepiej czują się w akwariach z umiarkowaną ilością biogenów – czyli w typowym zbiorniku mieszanym, z rybami i regularnym karmieniem. Więcej o prawidłowych wartościach przeczytasz w artykule Parametry wody w akwarium morskim.
Gdzie posadzić grzybki – światło i przepływ
Najczęstszy błąd to umieszczenie grzybków za wysoko, blisko lampy. Dla większości odmian lepsze jest miejsce w dolnej lub środkowej części skały, z pośrednim przepływem.
Po czym poznać, że miejsce jest złe?
- Za dużo światła: polip się kurczy, zwija brzegi, blednie, a z czasem odrywa się i „ucieka” w cień.
- Za mało światła: dysk wyciąga się na długiej stopie w stronę lampy, kolory ciemnieją i matowieją.
- Za silny przepływ: dysk jest stale zwinięty, polip nie rozkłada się w pełni.
Nowy koralowiec zawsze zaczynaj nisko i w cieniu, a po 1–2 tygodniach, jeśli dobrze się otwiera, możesz przenieść go wyżej. Jeśli dopiero dobierasz oświetlenie, zajrzyj do poradnika Lampa LED do akwarium morskiego – jak wybrać?
Uwaga na pompy: grzybek, który się oderwie, może zostać wciągnięty przez wlot pompy lub do komory technicznej. Warto zabezpieczyć wloty koszykiem lub gąbką.
Karmienie grzybków
Discosoma i Rhodactis w dobrze oświetlonym akwarium z rybami radzą sobie bez dokarmiania – pobierają to, co unosi się w wodzie. Ricordea, zwłaszcza yuma, wyraźnie korzysta z karmienia.
- Podawaj drobny pokarm mięsny: mrożone mysis, kryl, drobny granulat dla koralowców.
- Karm punktowo pipetą 1–2 razy w tygodniu, przy wyłączonych lub ograniczonych pompach.
- Ricordea zamyka dysk wokół pokarmu – to znak, że porcja została przyjęta.
- Nie przesadzaj: niezjedzony pokarm podnosi azotany i fosforany.
Rozmnażanie i szczepki
Grzybki rozmnażają się bezpłciowo – przez podział polipu oraz przez odrywanie się drobnych fragmentów stopy, z których wyrastają nowe osobniki. Dlatego z jednego grzybka po roku może zrobić się kilka.
Szczepkę można też zrobić samodzielnie: ostrym skalpelem przecina się polip przez środek. Z każdej połówki powstanie nowy, pełny grzybek. Świeżo pocięte fragmenty najlepiej umieścić w pojemniku z gruzem koralowym, w miejscu o słabym przepływie – klej do szczepek na gładkiej tkance grzybka zwykle nie trzyma. Po kilku dniach fragmenty same przyczepią się do podłoża.
Grzybki a inne koralowce
Grzybki są spokojne tylko z pozoru. Wydzielają substancje, które mogą hamować wzrost innych koralowców, a duże osobniki potrafią przykryć i poparzyć sąsiadów. Kilka zasad:
- zachowaj 10–15 cm odstępu od koralowców LPS i SPS,
- najlepiej trzymaj grzybki na osobnej skale lub „wysepce”, którą łatwo kontrolować,
- stosuj węgiel aktywny w filtracji, żeby ograniczyć stężenie substancji wydzielanych przez koralowce,
- jeśli grzybki za bardzo się rozrosną – odcinaj nadmiar i oddawaj lub wymieniaj z innymi akwarystami.
Jeśli planujesz obsadę mieszaną, przeczytaj też Różnice między koralowcami LPS i SPS.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy grzybki nadają się dla początkujących?
Tak. Discosoma i Ricordea florida to jedne z najlepszych koralowców na start. Wybaczają wahania parametrów i dobrze znoszą umiarkowane światło. Inne łatwe gatunki opisaliśmy w artykule Korale dla początkujących – 10 łatwych gatunków.
Dlaczego mój grzybek się skurczył i nie otwiera?
Najczęstsze przyczyny to za mocne światło, zbyt silny przepływ lub nagła zmiana parametrów (np. duża podmiana wody, zmiana zasolenia). Przenieś koralowiec niżej, w spokojniejsze miejsce, i sprawdź parametry wody. Grzybki kurczą się też na chwilę po przeniesieniu – to normalne przez pierwsze dni.
Czym różni się Ricordea florida od Ricordea yuma?
Florida pochodzi z Karaibów, jest odporniejsza i tańsza, a jej wypustki pokrywają dysk równomiernie. Yuma pochodzi z Indo-Pacyfiku, ma zwykle bogatsze, kontrastowe barwy, potrzebuje więcej światła i regularnego karmienia.
Czy grzybki trzeba karmić?
Discosoma i Rhodactis – nie jest to konieczne. Ricordea, zwłaszcza yuma, rośnie i wybarwia się wyraźnie lepiej przy karmieniu drobnym pokarmem mięsnym 1–2 razy w tygodniu.
Grzybki opanowały mi skałę – co zrobić?
Odcinaj je skalpelem u podstawy i usuwaj z akwarium razem z fragmentem skały, jeśli to możliwe. Pozostawione resztki stopy odrastają, więc zabieg trzeba powtarzać. Zamiast wyrzucać – odsprzedaj lub wymień nadmiar z innymi akwarystami.
Grzybki i ricordee w CoralHouse
W naszym sklepie w Bielawie (ul. Grabskiego 9) regularnie mamy grzybki Discosoma i Ricordea, w tym okazy ultra. Aktualnie dostępne koralowce znajdziesz w kategorii Koralowce miękkie oraz w dziale Koralowce. Zdjęcia w sklepie mają charakter poglądowy – każdy okaz jest inny, dlatego przed zakupem chętnie doradzimy i pokażemy konkretny egzemplarz.
Wskazówka akwarystyczna: najpiękniejsze kolonie grzybków powstają cierpliwie. Posadź kilka okazów na jednej skale w cieniu, daj im spokój i nie przenoś co tydzień – po kilku miesiącach dostaniesz gęsty, kolorowy „dywan”, który sam się rozrasta.